شاید برای شما هم پیش آمده باشد که در یک پروژه ساختمانی بزرگ، درست در زمانی که تیم اجرایی با سرعت مشغول لولهگذاری است، ناگهان کار متوقف میشود. دلیل این توقفهای پرهزینه معمولا یک اتفاق ساده اما تلخ است و آن هم دوپهم شدن یا شکستن لوله فولادی برق در زمان خمکاری است.
بازار لاله زار و صنعت برق پر از لولههایی است که ظاهری براق و تمیز دارند اما به محض اینکه تحت فشار ابزار خمکن قرار میگیرند، درز جوش آنها باز میشود یا روکش گالوانیزه آنها مثل پوسته تخم مرغ میریزد.
این مقاله یک دستورالعمل فنی برای مهندسان ناظر و پیمانکارانی است که میخواهند پول و اعتبارشان را با خرید لوله ضایعاتی هدر ندهند. ما در تابان پارس میخواهیم معیارهای واقعی تشخیص یک لوله فولادی برق گالوانیزه سرد استاندارد را بررسی کنیم که هیچ فروشندهای به شما نمیگوید.
چرا کیفیت لوله گالوانیزه سرد حیاتی است؟
بسیاری از سازندگان تصور میکنند چون لوله گالوانیزه سرد قیمت پایینتری نسبت به مدل گالوانیزه گرم دارد، پس کیفیت آن اهمیت چندانی ندارد و صرفا برای رفع تکلیف استفاده میشود. این بزرگترین اشتباه در محاسبات تاسیساتی است.
لولههای گالوانیزه سرد معمولا در فضاهای داخلی، سقفهای کاذب و پارکینگهای طبقاتی استفاده میشوند. درست است که این محیطها رطوبت کمتری دارند اما لوله در این فضاها معمولا به صورت روکار نصب میشود.
در نصب روکار، زیبایی ظاهری و مقاومت فیزیکی حرف اول را میزند. لولهای که آبکاری ضعیفی داشته باشد، پس از چند ماه سیاه میشود و نمای پارکینگ یا راهرو را زشت میکند.
از طرف دیگر اگر ورق پایه لوله ضعیف باشد، در برابر ضربات احتمالی در پارکینگها هیچ مقاومتی ندارد و کابلهای گرانقیمت داخل خود را در معرض خطر قرار میدهد.
تست اول: بررسی درز جوش مخفی
مهمترین نقطه ضعف هر لوله فولادی، محل درز جوش آن است. لولههای برق از ورقهای فولادی ساخته میشوند که رول شده و در یک خط به هم جوش میخورند. در لولههای بیکیفیت بازاری، این جوش به صورت سطحی و با آمپر نامناسب انجام میشود.
برای تست کیفیت جوش، کافی است به انتهای لوله نگاه کنید. در نمونههای استاندارد تابان پارس، محل جوش از داخل کاملا صاف و یکدست است و هیچ زائده تیز یا برآمدگی خشن وجود ندارد.
زائدههای تیز داخل لوله یا همان پلیسههای جوش، دشمن شماره یک روکش کابلها هستند. وقتی شما سیم و کابلهایی با عایق حساس مثل محصولات سیم و کابل اعتماد البرز را با فشار فنر از داخل لولههای پلیسهدار عبور میدهید، این تیزیها عایق سیم را میتراشند و باعث نشتی جریان یا اتصال کوتاه در آینده میشوند. پس اولین گام، لمس کردن سطح داخلی لوله و اطمینان از صیقلی بودن خط جوش است.
تست دوم: چالش خمکاری نود درجه
عیار واقعی یک لوله فولادی برق زمانی مشخص میشود که بخواهید به آن زاویه بدهید. لولههایی که از ورقهای فولادی خشک و بیکیفیت ساخته شده باشند، خاصیت انعطافپذیری ندارند.
وقتی نصاب سعی میکند با لولهخمکن دستی یا هیدرولیک یک زانوی نود درجه ایجاد کند، لوله استاندارد باید مثل یک فنر نرم تغییر شکل دهد و سطح مقطع دایرهای خود را حفظ کند. اما لوله بیکیفیت در ناحیه خم دچار چروکیدگی شدید میشود یا کاملا میشکند.
این شکستگی نه تنها لوله را غیرقابل استفاده میکند بلکه نشان میدهد آلیاژ فولاد به کار رفته در آن برای عملیات تاسیساتی مناسب نیست. یک لوله گالوانیزه سرد مرغوب باید بتواند بدون ترک خوردن روکش یا باز شدن درز، فرمهای پیچیده سقف و دیوار را اجرا کند.
تست سوم: کیفیت رزوه و دندهها
در سیستم لولهکشی فولادی، اتصالات بوش و گلند نقش حیاتی دارند. لولههایی که دو سر آنها در کارخانه رزوه شدهاند باید دندههایی کاملا تمیز، عمیق و استاندارد داشته باشند. در بازار بسیار دیده میشود که لولهها رزوههای کمعمق یا کج دارند.
وقتی رزوه استاندارد نباشد، بوش رابط به درستی روی آن سوار نمیشود و اتصال شل میماند. این لقی اتصال باعث میشود سیستم ارتینگ پیوستگی خود را از دست بدهد. همانطور که میدانید لوله فولادی بخشی از سیستم زمین ساختمان است و باید جریان نشتی را منتقل کند.
اگر اتصالات به دلیل رزوه خراب محکم نشوند، ایمنی کل ساختمان به خطر میافتد. قبل از تحویل بار، حتما یک بوش بردارید و روی چند شاخه لوله امتحان کنید؛ بوش باید با دست و به نرمی تا نیمه بسته شود و سپس با آچار سفت شود.
تست چهارم: آزمون خراش و ضخامت آبکاری
تفاوت اصلی لوله گالوانیزه سرد با گرم در روش آبکاری است. در روش سرد، روی یا همان زینک به روش الکترولیز بر سطح لوله مینشیند. این لایه نازکتر از گالوانیزه گرم است اما باید چسبندگی فوقالعادهای داشته باشد. یک تست ساده کارگاهی این است که با یک جسم نوکتیز یا سکه، سعی کنید روی سطح لوله خط بیندازید.
در محصولات بیکیفیت، روکش گالوانیزه مثل رنگ خشک شده پوسته میکند و ورق سیاه زیر آن نمایان میشود. اما در آبکاری استاندارد، فلز روی با فولاد پیوند مولکولی برقرار کرده و جدا نمیشود. اگر لولهای خریدید که با کوچکترین ضربه روکش آن ریخت، مطمئن باشید که در کمتر از شش ماه دچار زنگزدگی خواهد شد.
استاندارد ضخامت ورق و وزن شاخه
یکی از روشهای رایج کمفروشی در بازار لوله و پروفیل، دستکاری ضخامت ورق است. لولههای برق بر اساس سایزهای استاندارد پیجی تولید میشوند و هر سایزی باید حداقل وزن مشخصی داشته باشد.
برای مثال لوله سایز ۱۳.۵ که پرمصرفترین لوله برای سیمکشی روشنایی است، باید ضخامت ورق معقولی داشته باشد تا زیر مصالح ساختمانی له نشود. برخی تولیدکنندگان زیرپلهای از ورقهای بسیار نازک معروف به ورق مبلی ضعیف استفاده میکنند که با فشار دست هم دفرمه میشوند.
همیشه هنگام خرید، کولیس دیجیتال همراه داشته باشید و ضخامت گوشت لوله را اندازه بگیرید. لولههای تابان پارس دقیقا بر اساس جداول استاندارد تولید میشوند تا مقاومت مکانیکی لازم برای عبور ماشینآلات در کفسازی یا فشار بتن را داشته باشند.
اهمیت سطح داخلی در عبور سیم و کابل
هدف نهایی نصب لوله، محافظت و عبور دادن سیم است. اگر سطح داخلی لوله زبر باشد یا درز جوش برجسته داشته باشد، اصطکاک زیادی ایجاد میکند. این اصطکاک باعث میشود فنر زدن در مسیرهای طولانی به کابوس تبدیل شود و نصاب مجبور باشد فشار زیادی به کابل وارد کند.
این کشش بیش از حد، ساختار مس داخل کابل را تغییر میدهد و مقاومت آن را بالا میبرد. استفاده از سیم و کابلهای باکیفیت مثل برند پرتو الکتریک زمانی ارزش دارد که بستر عبور آنها هم استاندارد باشد. یک لوله فولادی خوب باید از داخل به قدری صاف باشد که سیمها به راحتی در آن سر بخورند.
بستهبندی و حمل و نقل؛ نشانه احترام به محصول
شاید تعجب کنید اما نحوه بستهبندی هم یکی از نشانههای کیفیت است. لولههای گالوانیزه سرد به دلیل سطح براق و حساسی که دارند باید در بستهبندیهای مناسب و با درپوشهای پلاستیکی در دو سر لوله عرضه شوند.
این درپوشها از رزوه محافظت میکنند و مانع ورود گرد و خاک و رطوبت به داخل لوله در زمان انبارداری میشوند. لولههایی که به صورت فله و بدون هیچ محافظی پشت وانت ریخته میشوند، قبل از رسیدن به پروژه نیمی از کیفیت خود را از دست میدهند. رزوهها ضربه میخورند و بدنهها دچار خط و خش میشوند.
تفاوت کاربرد لوله گالوانیزه سرد و گرم
بسیاری از مشتریان هنوز تفاوت دقیق این دو محصول را نمیدانند. لوله فولادی برق گالوانیزه سرد بهترین گزینه برای محیطهای سرپوشیده (Indoor) است.
مثلا در سقف کاذب پاساژها، رایزرهای ساختمانهای اداری و پارکینگهای مسکونی که در معرض باران مستقیم نیستند. این لوله ظاهری زیباتر و قیمتی مناسبتر دارد. اما اگر پروژه شما در محیط باز، مناطق شرجی شمال یا جنوب کشور و یا موتورخانههای مرطوب است، قطعا باید به سراغ لوله گالوانیزه گرم بروید.
استفاده نابجا از لوله سرد در محیط اسیدی یا شرجی باعث زنگزدگی زودرس میشود و این ضعف محصول نیست، بلکه ضعف در انتخاب متریال است.
سخن پایانی: کیفیت، سرمایهگذاری است نه هزینه
در نگاه اول شاید تفاوت قیمت بین یک لوله فولادی برق استاندارد و یک لوله بازاری ناچیز به نظر برسد. اما وقتی هزینههای پنهان مثل ضایعات ناشی از خمکاری، کندی سرعت اجرای کار، آسیب دیدن کابلها و زشتی ظاهری کار را محاسبه کنید، متوجه میشوید که جنس ارزان گرانترین انتخاب ممکن است.
گروه صنعتی تابان پارس با بهرهگیری از خطوط تولید مدرن و سیستم کنترل کیفیت دقیق، لولههای گالوانیزه سردی را تولید میکند که همتراز با استانداردهای جهانی هستند. ما تضمین میکنیم که لولههای ما در تست خمکاری سربلند بیرون میآیند و رزوههای آنها دقیق و روان است.
پیشنهاد میکنیم قبل از خرید عمده برای پروژه، نمونه محصولات ما را با معیارهایی که در این مقاله گفتیم تست کنید و با خیالی آسوده انتخاب کنید.
سوالات متداول
آیا لوله فولادی گالوانیزه سرد نیاز به رنگ آمیزی دارد؟
لوله گالوانیزه سرد ذاتا دارای پوشش محافظ روی است و ظاهری براق و نقرهای دارد که نیازی به رنگ ندارد. اما اگر برای هماهنگی با دکوراسیون نیاز به رنگ دارید، حتما باید ابتدا سطح لوله را تمیز و چربیزدایی کنید تا رنگ به خوبی روی آن بنشیند.
حداکثر فاصله بین بستها در نصب روکار لوله فولادی چقدر است؟
طبق استاندارد ملی ساختمان، برای جلوگیری از شکم دادن لوله و حفظ زیبایی کار، فاصله بستها نباید بیشتر از یک متر باشد. در لولههای سایز پایینتر این فاصله باید کمتر شود تا استحکام سیستم حفظ شود.
آیا میتوان لوله گالوانیزه سرد را زیر بتن دفن کرد؟
خیر، این کار توصیه نمیشود. بتن خاصیت قلیایی و خورندگی دارد و رطوبت موجود در آن میتواند به مرور زمان پوشش گالوانیزه سرد را از بین ببرد. برای مسیرهای زیر کف و دفنی بهتر است از لولههای ضخیمتر یا لولههای با پوشش رنگ کوره ای و یا لوله پی وی سی فشار قوی استفاده شود.
