در پروژههای مدرن شبکه، دیتاسنترها و اتاقهای سرور ، رگهای حیاتی انتقال اطلاعات، کابلهای شبکه هستند. تصور کنید میلیونها دلار تجهیزات سرور و سوئیچ سیسکو خریداری کردهاید، اما به دلیل مدیریت اشتباه کابلها و استفاده از تجهیزات نامناسب، کابلهای فیبر نوری تحت فشار قرار گرفته و دچار افت سیگنال شدهاند. اینجاست که اهمیت تجهیزات نگهدارنده کابل مشخص میشود.
بسیاری از پیمانکاران برق صنعتی به اشتباه تصور میکنند که نردبان کابل یک محصول واحد است و میتوان همان نردبانهای سنگین گالوانیزه که در موتورخانه استفاده میشود را در اتاق سرور هم نصب کرد.
اما این یک اشتباه بزرگ است. لدر کابل شبکه یا نردبان مخابراتی، دنیایی کاملاً متفاوت از نظر ساختار، وزن، رنگ و اکسسوریها دارد. در این مقاله تخصصی از تابان پارس، به بررسی دقیق لدرهای شبکه، استانداردهای جهانی TIA/EIA برای دیتاسنترها و نکات طلایی نصب آنها میپردازیم.
لدر کابل شبکه چیست و چه تفاوتی با نردبان صنعتی دارد؟
لدر کابل شبکه، سازهای سبک، ماژولار و بسیار مقاوم است که به طور خاص برای مدیریت حجم انبوهی از کابلهای دیتا مانند کابلهای زوج تابیده (Cat6, Cat7) و فیبر نوری طراحی شده است.
برخلاف نردبانهای صنعتی که برای تحمل وزن کابلهای مفتولی سنگین طراحی شدهاند، لدرهای شبکه بر روی حجم کابل و محافظت از روکش کابل تمرکز دارند.
تفاوتهای کلیدی در ساختار
- وزن سازه: لدرهای شبکه معمولاً از پروفیلهای توخالی فولادی یا آلومینیومی ساخته میشوند تا وزن سبکی داشته باشند و بار اضافی به سقف کاذب یا کف کاذب دیتاسنتر تحمیل نکنند.
- رنگبندی : در حالی که نردبانهای صنعتی اغلب گالوانیزه نقرهای هستند، لدرهای شبکه با پوشش رنگ پودری الکترواستاتیک (معمولاً زرد، نارنجی یا مشکی) تولید میشوند. این رنگبندی طبق استاندارد برای تفکیک مسیر کابلهای فیبر نوری از کابلهای مسی یا برق اضطراری استفاده میشود.
- لبههای ایمن: در لدر کابل شبکه، هیچگونه لبه تیز یا پلیسه فلزی وجود ندارد . کابلهای شبکه روکشهای نازکی دارند و کوچکترین لبه تیز میتواند باعث پارگی شیلد کابل و ایجاد نویز در شبکه شود.
چرا در دیتاسنترها از سینی کابل استفاده نمیشود؟
شاید بپرسید چرا از سینی کابل (که بسته و محفوظ است) استفاده نکنیم؟ پاسخ در دو کلمه خلاصه میشود: گردش هوا و مدیریت تغییرات.
۱. تهویه و خنکسازی
در دیتاسنترها، مدیریت دما حیاتی است. کابلهای شبکه، به خصوص وقتی در دستههای بزرگ قرار میگیرند و قابلیت PoE (برق رسانی روی کابل شبکه) دارند، گرما تولید میکنند.
سینی کابل مانع عبور هوای خنک سیستم سرمایش از لابلای کابلها میشود. اما ساختار باز و پلهایِ لدر کابل، اجازه میدهد هوا آزادانه جریان یابد و از ایجاد نقاط داغ جلوگیری کند.
۲. جلوگیری از تجمع گرد و غبار
سینیهای بسته محلی برای تجمع خاک هستند که دشمن تجهیزات الکترونیکی است. در لدر کابل، خاک روی کابل نمیماند و از بین پلهها عبور میکند که نظافت اتاق سرور را بسیار آسانتر میکند.
۳. سهولت در ورود و خروج کابل
در یک رک سرور، ممکن است امروز ۱۰ کابل وارد شود و فردا ۵۰ کابل دیگر اضافه شود. در لدر کابل شبکه، شما میتوانید در هر نقطهای از مسیر، کابل را از بین پلهها پایین آورده و به رک وارد کنید. این انعطافپذیری در سینی کابل وجود ندارد.
اکسسوری حیاتی: آبشاری (واترفال) یا شعاع خمش
یکی از اصطلاحات تخصصی که در خرید لدر کابل شبکه با آن مواجه میشوید، واترفال یا قطعه ریزش کابل است. کابلهای شبکه و به خصوص فیبر نوری، دارای یک حداقل شعاع خمش هستند.
اگر کابل با زاویه ۹۰ درجه تند از لدر آویزان شود، هسته شیشهای فیبر میشکند یا امپدانس کابل مسی تغییر میکند (افت سرعت شبکه).
واترفال قطعهای منحنی شکل (پلاستیکی یا فلزی) است که روی لبه لدر نصب میشود و کابلها را با یک انحنای نرم و استاندارد به سمت پایین هدایت میکند. استفاده از این قطعه در استانداردهای TIA-568 الزامی است.
استانداردهای بینالمللی نصب لدر در شبکه
نصب لدر کابل شبکه سلیقهای نیست. استانداردهای جهانی ANSI/TIA-942 برای دیتاسنترها قوانین سختگیرانهای دارند که رعایت آنها توسط تیم اجرایی الزامی است:
۱. قانون پرکردن ظرفیت
طبق استاندارد، شما نباید لدر کابل را تا لبه پر کنید. حداکثر ظرفیت مجاز پر شدن لدر کابل شبکه ۵۰ درصد است. ۵۰ درصد فضای باقیمانده برای موارد زیر حیاتی است:
الف) جلوگیری از له شدن کابلهای زیرین تحت فشار وزن کابلهای بالایی.
ب) فضای کافی برای عبور جریان هوا.
ج) فضای رزرو برای توسعه و کابلکشیهای آینده.
۲. فاصلهگذاری از کابلهای برق
لدر کابل شبکه باید فاصله ایمن را از لدرهای کابل برق فشار قوی حفظ کند تا از تداخل الکترومغناطیسی جلوگیری شود. این فاصله بسته به نوع شیلد کابل و توان برق عبوری، معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر است.
۳. اتصال زمین
یک اشتباه رایج این است که فکر کنیم چون لدر شبکه برق ندارد، نیاز به ارت ندارد. اشتباه است! تمام قطعات فلزی لدر کابل باید توسط کابلهای جامپر به سیستم ارتینگ دیتاسنتر متصل شوند.
این کار برای تخلیه بارهای الکترواستاتیک که میتواند چیپستهای سرور را بسوزاند، ضروری است.
انواع متریال لدر کابل شبکه
انتخاب جنس لدر به محیط پروژه شما بستگی دارد:
- فولاد با پوشش رنگ پودری : رایجترین نوع برای دیتاسنترهای داخلی. رنگ پودری علاوه بر زیبایی و کدگذاری، عایق الکتریسیته ساکن نیز هست.
- آلومینیوم: بسیار سبک و ضد زنگ. مناسب برای سقفهای کاذب ضعیف یا مناطقی با رطوبت بالا. نصب آن به دلیل وزن کم بسیار سریعتر است.
- استیل : فقط در محیطهای بسیار خاص صنایع غذایی یا دارویی که استاندارد بهداشتی بالایی دارند استفاده میشود (در دیتاسنتر معمولی کاربرد ندارد).
راهنمای نصب و نکات اجرایی برای پیمانکاران
اگر قصد اجرای پروژه کابلکشی ساختاریافته را دارید، این مراحل را دنبال کنید:
- طراحی مسیر: قبل از سوراخکاری، مسیر لدرها را طوری طراحی کنید که دقیقاً از روی ردیف رکها عبور کند (نه از وسط راهروها). این کار طول کابلهای پچکورد را کاهش میدهد.
- انتخاب ساپورت مناسب: در دیتاسنترها معمولاً از ساپورتهای سقفی استفاده میشود. فاصله ساپورتها باید طبق استاندارد حدود ۱.۵ متر باشد تا لدر زیر وزن کابل شکم ندهد.
- برشکاری دقیق: اگر نیاز به بریدن لدر دارید، هرگز از هوابرش استفاده نکنید. از اره پروفیلبر استفاده کنید و حتماً محل برش را سوهانکاری کنید و با اسپری رنگ بپوشانید تا لبه تیز کابل را زخمی نکند.
- استفاده از بست مناسب: برای بستن کابلهای شبکه به لدر، هرگز از بست کمربندی پلاستیکی سفت استفاده نکنید (باعث دفرمه شدن کابل میشود). استاندارد شبکه استفاده از بستهای پارچهای است که فشار ملایمی به کابل وارد میکنند.
سوالات متداول
فاصله استاندارد پلهها در لدر کابل شبکه چقدر است؟
فاصله پلهها معمولاً ۲۵ سانتیمتر (۲۵۰ میلیمتر) در نظر گرفته میشود. این فاصله مانع از آویزان شدن و شکم دادن کابلهای نازک شبکه در فاصله بین دو پله میشود.
آیا میتوان کابل فیبر نوری و کابل مسی (Cat6) را روی یک لدر اجرا کرد؟
بله، اما باید تفکیک شوند. اگر عرض لدر زیاد است، میتوانید با استفاده از دیوایدر (جداکننده)، یک سمت را به فیبر و سمت دیگر را به مس اختصاص دهید. هرگز کابلهای مسی سنگین را روی فیبر نوری ظریف قرار ندهید.
تفاوت قیمت لدر کابل شبکه رنگی با گالوانیزه چقدر است؟
لدرهای رنگی به دلیل فرآیند رنگآمیزی کوره ای (الکترواستاتیک) و ظاهر دکوراتیو، معمولاً قیمت بالاتری نسبت به مدلهای گالوانیزه ساده دارند، اما برای استانداردسازی اتاق سرور ارزش سرمایهگذاری را دارند.
لدر راکمونت چیست؟
این اصطلاح گاهی برای لدرهای کوچکی به کار میرود که مستقیماً روی سقف رکهای سرور نصب میشوند تا کابلها را بین رکهای کنار هم توزیع کنند.
